Cách xem biểu đồ chứng khoán: nến, khối lượng, chỉ báo

Biểu đồ nến (nến Nhật) vẽ mỗi khoảng thời gian thành một thanh. Với nến ngày, thân nến nối giá mở cửa và giá đóng cửa của phiên; bóng trên và bóng dưới kéo tới giá cao nhất và thấp nhất. Giá đóng cao hơn giá mở là nến tăng, ngược lại là nến giảm — trên hầu hết biểu đồ, nến tăng màu xanh và nến giảm màu đỏ.

• Thân dài, bóng ngắn: một bên mua hoặc bán áp đảo gần như suốt phiên.
• Bóng dưới dài: giá từng bị bán sâu nhưng lực mua kéo lên lại trước giờ đóng cửa. Xuất hiện sau một nhịp giảm dài, đây là dấu hiệu bên bán bắt đầu đuối — cần phiên sau xác nhận.
• Thân rất nhỏ (doji): giá đóng gần giá mở, bên mua và bên bán cân bằng; thường chỉ có ý nghĩa khi nằm ở đỉnh hoặc đáy của một xu hướng.

Hai đặc thù của thị trường Việt Nam ảnh hưởng tới hình dạng nến. Thứ nhất là biên độ dao động: trong một phiên, giá cổ phiếu chỉ được đi tối đa ±7% trên HOSE, ±10% trên HNX và ±15% trên UPCoM so với giá tham chiếu, nên một cây nến tăng trần không cho biết người mua còn sẵn sàng trả cao hơn bao nhiêu. Thứ hai là giá điều chỉnh: nến ngày của cổ phiếu trên Algolab dùng giá đã điều chỉnh cổ tức và chia tách để so sánh được qua nhiều năm, vì vậy giá các phiên cũ có thể thấp hơn giá khớp thực tế lúc đó.

Giá cho biết thị trường đi đâu, khối lượng cho biết có bao nhiêu người đồng ý với hướng đi đó. Cách đọc đơn giản là so khối lượng phiên hiện tại với mức bình quân khoảng 20 phiên gần nhất:

• Giá tăng, vượt đỉnh cũ kèm khối lượng cao hơn hẳn bình quân: lực mua thật, xu hướng được xác nhận.
• Giá tăng nhưng khối lượng teo dần: đà tăng thiếu người theo, dễ chững lại.
• Giá giảm mạnh kèm khối lượng lớn: áp lực bán lan rộng, đừng vội bắt đáy.

Cần tách khớp lệnh khỏi thỏa thuận. Giao dịch thỏa thuận là lô lớn hai bên đã thương lượng trước, không đi qua sổ lệnh nên không phản ánh cung cầu của phiên. Trên biểu đồ Algolab, cột khối lượng (study Khối lượng khớp lệnh & thỏa thuận) vẽ phần khớp lệnh màu đậm, phần thỏa thuận là đoạn màu nhạt nhô lên phía trên — một cột cao bất thường mà phần lớn là thỏa thuận thì không nên đọc như một phiên dòng tiền vào mạnh.

Cùng một mã có thể đang giảm trên nến giờ nhưng vẫn tăng trên nến tuần. Vì vậy nên bắt đầu ở nến tuần để thấy xu hướng lớn, xuống nến ngày để tìm vùng giá và thời điểm, rồi mới cần tới nến phút nếu bạn giao dịch trong phiên.

Với cổ phiếu cơ sở, mua hôm nay phải tới phiên chiều ngày T+2 mới bán được, nên biến động từng phút ít ý nghĩa với đa số nhà đầu tư. Nến phút hữu ích hơn với hợp đồng tương lai VN30F, vốn mua bán được ngay trong phiên. Trên Algolab, nến phút có cho các phiên gần đây; nến ngày, tuần, tháng cho phép xem lịch sử dài — giá ngày cổ phiếu có từ 01/2013, chuỗi VN30F liên tục từ 2017.

Chỉ báo là công thức tính từ giá và khối lượng quá khứ, nên luôn đi sau giá. Dùng chúng để xác nhận điều đã thấy trên nến, không thay cho việc đọc nến.

Kiểm định của Algolab trên cổ phiếu Việt Nam cho thấy vài quy tắc quen thuộc không đúng như nhiều người nghĩ — chẳng hạn RSI vượt 70 thường đi cùng đà tăng tiếp diễn chứ không phải điểm bán. Chi tiết và số liệu ở bài tín hiệu mua bán cổ phiếu.

Hỗ trợ là vùng giá mà nhiều lần giá giảm tới rồi bật lên, vì ở đó người mua đủ đông. Kháng cự là vùng nhiều lần giá tăng tới rồi bị đẩy xuống. Các vùng này thường nằm ở đỉnh, đáy cũ, mức giá tròn hoặc nơi từng có khối lượng giao dịch lớn.

• Vẽ thành một vùng giá chứ không phải một con số chính xác đến từng đồng.
• Càng nhiều lần giá chạm và quay đầu, vùng đó càng đáng chú ý.
• Kháng cự bị vượt qua với khối lượng lớn thường đổi vai thành hỗ trợ cho lần điều chỉnh sau, và ngược lại.
• Đường xu hướng tăng nối ít nhất hai đáy cao dần; giá đóng cửa thủng hẳn đường này là dấu hiệu xu hướng suy yếu.

Trang biểu đồ của Algolab là một route duy nhất, đổi mã ngay tại chỗ. Mặc định trang mở biểu đồ VN-Index; muốn vào thẳng một mã, thêm ?t= và tên mã vào địa chỉ, ví dụ biểu đồ cổ phiếu FPT hoặc hợp đồng tương lai VN30F1M.

1. 1

   Bước 1: Mở biểu đồ và chọn mã

   Vào Công cụ → Biểu đồ trên thanh menu hoặc mở thẳng địa chỉ dưới đây; trang mở sẵn VN-Index (hoặc bố cục mặc định bạn đã đặt). Bấm ô mã ở đầu thanh công cụ để tìm và đổi sang mã khác. Muốn mở thẳng một mã, thêm ?t= và tên mã vào cuối địa chỉ, ví dụ algolab.vn/chart?t=FPT.

   https://algolab.vn/chart

2. 2

   Bước 2: Chọn khung nến và khoảng thời gian

   Trên thanh trên, chọn khung nến: 1m, 5m, 15m, 30m, 1h (nến phút, giờ) hoặc D, W, M (ngày, tuần, tháng). Ở thanh dưới, các nút 1D, 5D, 1M, 3M, 6M, YTD, 1Y, 5Y, Tất cả đổi khoảng thời gian đang xem mà vẫn giữ khung nến đã chọn.

3. 3

   Bước 3: Thêm chỉ báo MA, RSI, MACD

   Bấm Các chỉ báo, gõ tên chỉ báo (ví dụ Moving Average, RSI, MACD) rồi chọn để thêm vào đồ thị; rê chuột lên tên chỉ báo ở góc trên đồ thị để đổi tham số, ẩn hoặc gỡ. Khối lượng có sẵn dưới dạng Khối lượng khớp lệnh & thỏa thuận. Với cổ phiếu có dữ liệu định giá, hai nút P/E và P/B thêm đường định giá do Algolab tự tính.

4. 4

   Bước 4: Vẽ hỗ trợ, kháng cự và đường xu hướng

   Dùng thanh vẽ bên trái: Đường ngang cho hỗ trợ, kháng cự; Đường xu hướng nối các đáy hoặc đỉnh; Hình chữ nhật đánh dấu một vùng giá; Fibonacci thoái lui cho các mức hồi. Bật Nam châm để điểm vẽ bắt dính vào giá của nến, dùng Thước đo để đo biên độ và số phiên giữa hai điểm.

5. 5

   Bước 5: Bật tín hiệu và sự kiện trên đồ thị

   Nút Tín hiệu hiện mũi tên mua/bán trên nến từ bốn nguồn: tín hiệu MACD, AlgolabX Research, khuyến nghị của công ty chứng khoán và khuyến nghị từ cộng đồng; rê chuột hoặc bấm mũi tên để đọc giải thích. Nút Sự kiện hiện hàng chấm dưới trục thời gian cho cổ tức, giao dịch nội bộ, tin doanh nghiệp, tin tức và báo cáo; bấm chấm để xem chi tiết.

6. 6

   Bước 6: Chia nhiều ô và lưu bố cục

   Trên màn hình rộng, bấm Bố cục để chia 1–4 ô đồ thị và chọn đồng bộ mã, khung thời gian hoặc khoảng thời gian giữa các ô. Bấm Lưu → Lưu bố cục để giữ cả khung làm việc (mọi ô, mã, khung, chỉ báo, hình vẽ); trong Tải bố cục…, bấm biểu tượng ngôi sao để đặt một bố cục làm mặc định, tự mở khi vào Biểu đồ. Chưa đăng nhập thì bố cục lưu trên trình duyệt này; đăng nhập để dùng trên mọi thiết bị.

Mũi tên tín hiệu

Nút Tín hiệu phủ lên nến các mũi tên mua/bán từ bốn nguồn: tín hiệu MACD (tính trên chính nến của đồ thị, ở mọi khung thời gian), AlgolabX Research, khuyến nghị của các công ty chứng khoán và khuyến nghị mua/bán từ cộng đồng. Mũi tên gần nhau được gộp theo mức phóng; rê chuột hoặc bấm vào mũi tên để đọc giải thích. Có thể tắt từng nguồn trong menu của nút.

Hàng sự kiện dưới trục thời gian

Nút Sự kiện hiện một hàng chấm dưới trục thời gian: cổ tức và sự kiện quyền, giao dịch nội bộ, tin doanh nghiệp công bố, tin tức, báo cáo phân tích theo mã và báo cáo ngành. Khi thấy một cây nến bất thường, bấm vào chấm cùng ngày để biết tin gì đi kèm trước khi kết luận.

Tín hiệu trên đồ thị là điểm bắt đầu để xem xét, không phải lệnh. Bảng tín hiệu từng phiên và số kiểm định ở trang Phân tích kỹ thuật; tín hiệu cho hợp đồng tương lai VN30F ở trang Tín hiệu VN30F.

• Chỉ nhìn một khung nhỏ. Một nhịp tăng trên nến 15 phút có thể chỉ là hồi phục trong xu hướng giảm của nến ngày.
• Tin một chỉ báo đơn lẻ. Mọi chỉ báo đều cho tín hiệu sai; tín hiệu chưa được kiểm định trên đủ nhiều lần xuất hiện thì chỉ là giả thuyết.
• Bỏ qua thanh khoản. Mã giao dịch ít, vài lệnh lớn đã đủ vẽ nên mẫu hình đẹp — mẫu hình trên những mã này kém tin cậy hơn.
• Nhìn lại quá khứ rồi thấy mẫu hình ở khắp nơi. Đánh dấu kịch bản và mức sai trước khi giá chạy, đừng vẽ lại sau khi đã biết kết quả.
• Không có điểm cắt lỗ. Biểu đồ giúp xác định mức giá mà nếu thủng thì nhận định sai; quyết định mức đó và tỷ trọng trước khi mua.

Phân tích kỹ thuật là công cụ xác suất. Nên đặt nó cạnh bối cảnh thị trường và sức khỏe tài chính doanh nghiệp, không dùng riêng lẻ để quyết định mua bán.